วันแรกของค่ายยุวสิทธิมนุษยชน เยาวชนได้เรียนรู้เรื่องศักดิ์ศรีและสิทธิของความเป็นมนุษย์ ผ่านกิจกรรม "กล้วยของฉันหายไปไหน" กิจกรรม "ความจำเป็นและความต้องการ" และกิจกรรม

Human Rights Walk Rally ซึ่งประกอบไปด้วยฐานต่างๆ ที่ให้ทั้งสาระและความบันเทิง อาทิ ฐานภาพลวงตา, ฐานดาวโมเบียส, ฐานเรือมนุษย์, ฐานบันไดชีวิต...สิทธิของฉัน และฐานช่องว่างระหว่างชนชั้น ซึ่งแต่ละฐานนี้ได้สอดแทรกแนวคิดสิทธิมนุษยชนให้เยาวชนได้รู้และเข้าใจว่า สิทธิมนุษยชนมีพื้นฐานอยู่บนความยุติธรรม มนุษย์ทุกคนมีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ที่เท่าเทียมกัน เพื่อเยาวชนได้ตระหนักถึงสิทธิของตนและสิทธิของผู้อื่น ได้รับรู้ว่าในสังคมนี้มีความไม่เท่าเทียมและไม่เป็นธรรมอยู่มากมาย อันเกิดจากการละเมิดสิทธิของผู้อื่น การเอารัดเอาเปรียบกัน การเห็นแก่ประโยชน์ส่วนตน หากต้องการเห็นสังคมที่มีสันติภาพและสันติสุข ต้องเริ่มที่ตัวเรา รู้จักเอาใจเขามาใส่ใจเราก่อน นอกจากนี้ เยาวชนยังได้เรียนรู้เรื่องสิทธิจากการดูภาพยนตร์เรื่อง ฟอเรสต์ กัมพ์ ที่สอดแทรกสาระเรื่องสิทธิด้านต่างๆ เช่น สิทธิเด็ก สิทธิคนพิการ ไว้ให้เราได้ขบคิดก่อนนอน

วันที่สอง เยาวชนได้เรียนรู้และทำความเข้าใจเรื่องปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนและอนุสัญญาฯ สิทธิเด็ก ผ่านกิจกรรมกลุ่มร่วมกันหาข่าวจากหนังสือพิมพ์ ต่อจากนั้น เยาวชนได้พบกับแม่แอ๊ว หรือ คุณรัชนี ธงไชย ครูใหญ่แห่งโรงเรียนหมู่บ้านเด็ก ซึ่งมาร่วมแบ่งปันประสบการณ์ในโรงเรียนหมู่บ้านเด็ก แม่แอ๊วได้เล่าให้ฟังถึงการก่อตั้งโรงเรียนหมู่บ้านเด็กเพื่อให้เป็นบ้านและโรงเรียนของเด็กๆ ที่มีบรรยากาศของความรัก ความเข้าใจระหว่างครูและเด็กๆ การให้เด็กมีสิทธิ เสรีภาพ ในการเลือกที่จะเรียนและฝึกอาชีพที่ตนเองชอบและถนัด แม้เด็กๆ ที่นี่จะมีอิสระเสรีแต่ก็มีระเบียบวินัย และไม่ไปล่วงละเมิดสิทธิของผู้อื่น โดยมีสภาโรงเรียนเป็นกระบวนการเรียนรู้เรื่องประชาธิปไตยทางตรงของเด็กๆ ที่นี่ ซึ่งใช้ปัญหามาเป็นการเรียนรู้ผ่านกฎกติกาที่ร่วมกันตั้งขึ้น ให้เด็กยอมรับความผิด มีความซื่อสัตย์ และรู้จักการให้อภัย

ในช่วงบ่าย เยาวชนได้มีโอกาสร่วมกิจกรรมกับเด็กๆ ของโรงเรียนหมู่บ้านเด็กในการฝึกวิชาชีพต่างๆ ได้แก่ การทอผ้า การปั้นดิน การทำผ้าบาติค การทำงานประดิษฐ์จากไม้ และงานเฟอร์นิเจอร์ และคืนนี้เองที่เยาวชนค่ายฯ ต้องไปพักร่วมกับครูและเด็กๆ ในโรงเรียนหมู่บ้านเด็ก เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งกันและกัน

มาเล่าให้ฟังถึงแรงบันดาลใจต่อการทำงานกับเด็กๆ ที่โรงเรียนหมู่บ้านเด็ก เยาวชนแต่ละกลุ่มจะได้ร่วมพูดคุยซักถาม ครูณีย์, ครูเปรี้ยว, ครูตุ๊กตา, ครูป๊อย และครูจุ๋ม ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นเด็กที่เติบโตมาในหมู่บ้านเด็กแห่งนี้ที่บ่มเพาะให้พวกเขาเติบโตขึ้นเป็นคนดี มีระเบียบวินัย มีความอดทน เสียสละ และพร้อมจะทุ่มเทแรงกายแรงใจเพื่อเด็กๆ รุ่นต่อๆ ไป

ช่วงบ่าย เยาวชนได้มีโอกาสเข้าร่วมสังเกตการณ์ใน "สภาโรงเรียน" ของหมู่บ้านเด็ก ซึ่งมีความสำคัญมากเพราะทั้งครู เจ้าหน้าที่ และเด็กๆ ทั้งหมดจะต้องมาเข้าร่วมในการประชุมสภาโรงเรียน โดยมีท่านประธานเป็นเด็กชายตัวเล็กๆ ทำหน้าที่คุมสภาที่ประกอบด้วยสมาชิกเด็กๆ จำนวนมากให้อยู่ในความสงบ โดยมีคณะลูกขุนเป็นผู้ช่วย ในการประชุมครั้งนี้ได้มีการพิจารณาตัดสินกรณีพิพาทอันเกิดจากการทะเลาะวิวาท การรังแกกันของเด็กๆ ที่นี่ โดยให้สมาชิกในสภาร่วมกันกำหนดบทลงโทษของผู้กระทำผิด แล้วให้สมาชิกอื่นๆ ร่วมกันโหวตด้วยมติเป็นเอกฉันท์

สภาโรงเรียนจึงเป็นแหล่งเรียนรู้ของเด็กๆ ในเรื่องของสิทธิได้เป็นอย่างดี ดังที่เยาวชนค่ายฯ ได้แสดงความเห็นต่อการได้มีโอกาสเข้าร่วมสภาโรงเรียนหมู่บ้านเด็กว่า เขาได้เห็นถึงประชาธิปไตย การมีส่วนร่วม การมีสิทธิมีเสียง เด็กกล้าพูดกล้า

แสดงออก สามารถแสดงความคิดเห็นว่าพวกเขาคิดอย่างไร แต่ก็มีเยาวชนบางคนที่บอกว่า รู้สึกว่าเหมือนเป็นการประจานกันในสภาฯ รู้สึกว่าเป็นเรื่องไร้สาระ ในเรื่องนี้ซิสเตอร์จากโรงเรียนนารีวุฒิ จ.ราชบุรี ซึ่งมาร่วมสังเกตการณ์งานค่ายครั้งนี้ แสดงความคิดเห็นว่า เป็นการแสดงให้เห็นถึงเรื่องสิทธิ การไม่ล่วงละเมิดสิทธิ กล้ายอมรับเมื่อทำผิด กล้าขอโทษกับคนที่เราทำให้เสียใจ เป็นอีกมิติหนึ่งที่ได้เห็น เป็นการเติบโตของเด็กๆ ที่นี่

และค่ำวันสุดท้ายของการอยู่ร่วมกัน กับกิจกรรมราตรีสัมพันธ์ เยาวชนแต่ละกลุ่มออกมาแสดงละครเกี่ยวกับสิทธิที่ได้เรียนรู้มา มีการเฉลยบัดดี้ที่แฝงแนวคิดให้รู้จักการดูแลช่วยเหลือซึ่งกันและกัน แล้วปิดท้ายด้วยการบายศรีสู่

ขวัญจากพี่ๆ เลขาธิการ เจ้าหน้าที่ของ ยส. และพี่ๆ สันทนาการ พร้อมการเปิดใจและบอกความรู้สึกของน้องๆ ที่มีต่อค่ายครั้งนี้ซึ่งล้วนเต็มไปด้วยความสนุกสนาน ความประทับใจกับเพื่อนๆ ที่มาจากต่างที่ต่างถิ่น ได้มาอยู่ร่วมกัน มิตรภาพระหว่างกัน แต่สิ่งสำคัญยิ่งนับจากนี้ไปพวกเขาจะมีความเข้าใจเรื่องสิทธิมนุษยชนและนำแนวคิดสิทธิมนุษยชนไปปฏิบัติ นำไปขยายต่อยังคนใกล้ตัว คนรอบข้าง และในสังคมภายหน้าต่อไป